Οι μέθοδοι πρόληψης και θεραπείας για το βακτήριο που προκαλεί έλκος ή ακόμη και καρκίνο στο στομάχι Τέσσερις ώς πέντε στους δέκα Έλληνες και Ελληνίδες έχουν στον οργανισμό τους το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού, το βακτήριο που προκαλεί το έλκος και εξαπλασιάζει τον κίνδυνο για καρκίνο του στομάχου. Η καλλιέργεια αυτού του μικροβίου, η οποία έγινε δυνατή μόλις το 1983 από τους ερευνητές Μάρσαλ και Γουόρεν στην Αυστραλία, άλλαξε ριζικά τις επιστημονικές απόψεις για την αιτία και τη θεραπεία πολλών νοσημάτων του πεπτικού συστήματος και αποτελεί σήμερα το αντικείμενο τεράστιου αριθμού ερευνητικών εργασιών σε όλο τον κόσμο. Παράλληλα, ανέτρεψε την έως τότε εδραιωμένη πεποίθηση ότι το στομάχι δεν περιέχει βακτήρια και ότι είναι πρακτικά αποστειρωμένο. Πηγή: ta-nea.dolnet.gr
Το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού είναι το πρώτο βακτήριο που αναγνωρίσθηκε επίσημα από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ως καρκινογόνος παράγοντας τάξεως 1. Πρόκειται για ένα βακτήριο σε σχήμα σπειράματος, το οποίο ζει στο στομάχι και στο δωδεκαδάκτυλο (τμήμα του εντέρου ακριβώς πίσω από το στομάχι) και έχει τη μοναδική ικανότητα να προσαρμόζεται στο δύσκολο περιβάλλον του στομάχου. «Είναι μικροαερόφιλο, Gram (-) μικροοργανισμός», εξηγεί ο γαστρεντερολόγος, καθηγητής Παθολογικής Φυσιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, κ. Αθανάσιος Αρχιμανδρίτης. «Καταπίνεται και εγκαθίσταται μόνο στον γαστρικό βλεννογόνο. Ειδικότερα, εγκαθίσταται σε επαφή με τον βλεννογόνο κάτω από την προστατευτική βλέννη και παράγει διάφορες ουσίες, με τις οποίες απομυζά τους χυμούς των κυττάρων και προκαλεί τελικά βλάβη του βλεννογόνου όπως γαστρίτιδα και πεπτικό έλκος». Η λοίμωξη με το ελικοβακτηρίδιο αφορά κυρίως τους ενηλίκους, χωρίς ωστόσο να αποκλείει τα παιδιά. «Η μόλυνση μπορεί να αρχίζει από τη βρεφική ηλικία, αλλά κορυφώνεται στην ενήλικη ζωή», επισημαίνει ο κ. Αρχιμανδρίτης. Η μετάδοση Σχεδόν οι μισοί Έλληνες και Ελληνίδες εκτιμάται ότι φέρουν στο στομάχι τους αυτό το βακτήριο με το περίεργο ελικοειδές σχήμα. «Η μόλυνση του ελληνικού πληθυσμού- ενήλικοι- ήταν πολύ μεγάλη (μεγαλύτερη του 60%) τις προηγούμενες δεκαετίες», λέει ο καθηγητής. «Τώρα, η τάση είναι πτωτική (όπως στους περισσότερους πληθυσμούς με δυτικό τρόπο ζωής) και υπολογίζεται περίπου στο 40-45%. Η μείωση αποδίδεται στις καλύτερες υγιεινοδιαιτητικές συνθήκες διαβίωσης. Δεν υπάρχει αξιόλογη διαφορά επιπολασμού στα δύο φύλα». Λέγεται ότι η μόλυνση από το ελικοβακτηρίδιο είναι οικογενειακή υπόθεση. Πώς γίνεται, λοιπόν, η μετάδοση του βακτηρίου; «Φαίνεται ότι μεταδίδεται με την κοπρανο-στοματική και σπανιότερα με τη στοματο-στοματική οδό, τουλάχιστον σε ορισμένους λαούς», λέει ο κ. Αρχιμανδρίτης. «Υποστηρίζεται ότι η ενδοοικογενειακή μετάδοση είναι δυνατή σε κατάλληλες συνθήκες». Από γαστρίτιδα και έλκος έως λέμφωμα ή καρκίνο του στομάχου μπορεί να είναι οι συνέπειες της λοίμωξης από το ελικοβακτηρίδιο. «Αρχικά εκδηλώνεται με συμπτωματολογία οξείας γαστρίτιδας, που είναι αυτοπεριοριζόμενη», περιγράφει ο καθηγητής. «Στη συνέχεια, οι άρρωστοι είναι ασυμπτωματικοί, μέχρις ότου, σε μικρό ποσοστό (περίπου ένας στους 10) αναπτύξουν έλκος δωδεκαδακτύλου ή στομάχου, οπότε εμφανίζουν δυσπεπτικά ενοχλήματα. Ένα πολύ μικρό ποσοστό αρρώστων, και εφόσον συντρέχουν και άλλοι παράγοντες, μπορεί να εμφανίσει λέμφωμα ή ακόμη και καρκίνο του στομάχου». Η διάγνωση Ποικιλία μεθόδων διατίθενται σήμερα για την ανίχνευση του ελικοβακτηριδίου. «Η διάγνωση γίνεται με επεμβατικές μεθόδους, που απαιτούν γαστροσκόπηση και λήψη βιοψιών (CLΟ test, βιοψία και κατάλληλη χρώση, καλλιέργεια βιοπτικού υλικού) και με μη επεμβατικές μεθόδους (τεστ αναπνοής-C urea breath test)», μας ενημερώνει ο κ. Αρχιμανδρίτης. «Στην πράξη, χρησιμοποιούνται το τεστ αναπνοής και το CLΟ test». Το τεστ αναπνοής γίνεται με απλό φύσημα σε ένα όργανο, ύστερα από τη λήψη ενός πόσιμου υγρού. «Η θεραπεία περιλαμβάνει συνδυασμούς αναστολέων της αντλίας πρωτονίων με διάφορα αντιβιοτικά, τουλάχιστον δύο, που χορηγούνται για 7-10 ημέρες», απαντά ο κ. Αρχιμανδρίτης. «Τα ποσοστά εκρίζωσης του μικροβίου είναι υψηλά (μεγαλύτερα του 85%)». Μπορεί να παρουσιασθεί υποτροπή της λοίμωξης; «Η υποτροπή είναι σχετικά σπάνια, αλλά δυνατή», λέει ο καθηγητής. «Υπολογίζεται στο 1,5-5% σε ετήσια βάση περίπου, εξαρτάται όμως και από τον υπό μελέτη πληθυσμό». Η μαστίχα Χίου έχει υποστηριχθεί ότι μπορεί να καταπολεμήσει το ελικοβακτηρίδιο. Μια μελέτη μάλιστα επιστημόνων από το Νοσοκομείο του Νότιγχαμ στη Βρετανία έδειξε ότι ακόμα και μια μικρή ποσότητα μαστίχας Χίου (ένα γραμμάριο την ημέρα) επί δύο εβδομάδες μπορεί να καταστείλει τη δράση του ελικοβακτηριδίου του πυλωρού και να θεραπεύσει το έλκος. «Υπάρχουν αντικρουόμενα αποτελέσματα», σχολιάζει ο καθηγητής. «Προς το παρόν, δεν πείθουν για την αποτελεσματικότητα της μαστίχας. Τα προβιοτικά, παρά τον αρχικό ενθουσιασμό, δεν φαίνεται ότι έχουν σοβαρό ρόλο». Η σχολαστική υγιεινή είναι ο μόνος τρόπος πρόληψης της μόλυνσης από το ελικοβακτηρίδιο. «Καλύτερες υγιεινοδιαιτητικές συνθήκες είναι ένας τρόπος πρόληψης», συμβουλεύει ο κ. Αρχιμανδρίτης. «Ο εμβολιασμός θα είναι η λύση, αλλά προς το παρόν δεν φαίνεται να είμαστε πολύ κοντά».
