Ο Μέσος Όρος (Mean) είναι απλά ο αριθμητικός μέσος: το άθροισμα όλων των τιμών διαιρούμενο με τον αριθμό τους. Λειτουργεί ως το «κέντρο ισορροπίας» του συνόλου δεδομένων. Αντίθετα, η Διάμεσος (Median) είναι η μεσαία τιμή όταν τα δεδομένα έχουν ταξινομηθεί σε αύξουσα σειρά, δηλαδή το σημείο όπου το 50% των τιμών είναι μικρότερο και το 50% μεγαλύτερο. Η βασική τους διαφορά έγκειται στην ευαισθησία σε ακραίες τιμές.
Εδώ βρίσκεται το κλειδί της ανάλυσης. Οι ακραίες τιμές (οι λεγόμενοι outliers), δηλαδή τιμές σημαντικά υψηλότερες ή χαμηλότερες από τις υπόλοιπες, μπορούν να παρασύρουν δραματικά τον Μέσο Όρο. Φανταστείτε ένα μικρό δείγμα μισθών: 1000€, 1200€, 1300€ και 50.000€. Ο Μέσος Όρος θα είναι περίπου 13.375€, ένα νούμερο που δεν αντιπροσωπεύει κανέναν από τους τρεις πρώτους εργαζόμενους. Η Διάμεσος, ωστόσο, θα ήταν ο μέσος όρος των δύο μεσαίων τιμών (1200€ + 1300€) / 2 = 1.250€, μια πολύ πιο ρεαλιστική εικόνα του «τυπικού» μισθού.
Η Διάμεσος είναι, επομένως, πιο ανθεκτική στις ακραίες τιμές και καλύτερος δείκτης κεντρικής τάσης για ασύμμετρες κατανομές (skewed distributions), όπως είναι συνήθως τα εισοδήματα, οι τιμές ακινήτων ή ο χρόνος παραμονής σε μια ιστοσελίδα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο Μέσος Όρος τείνει να τραβιέται προς την «ουρά» των ακραίων τιμών.
Ο γενικός κανόνας για να αποφασίσετε ποια μέτρηση να χρησιμοποιήσετε είναι απλός:
Χρησιμοποιήστε τον Μέσο Όρο όταν η κατανομή των δεδομένων σας είναι περίπου συμμετρική (κανονική) και οι ακραίες τιμές είναι ελάχιστες ή ανύπαρκτες.
Χρησιμοποιήστε τη Διάμεσο όταν τα δεδομένα είναι έντονα ασύμμετρα ή περιέχουν ακραίες τιμές που θα διαστρεβλώσουν την ανάλυσή σας. Σε κάθε περίπτωση, ένας γρήγορος οπτικός έλεγχος των δεδομένων (π.χ. με ένα ιστόγραμμα) μπορεί να σας βοηθήσει να λάβετε τη σωστή απόφαση.
